Bartolomeo Cambi

Bartolomeo
Cambi
baletmistrz, pierwszy tancerz grottesco
przed 1736
Wielkie Księstwo Toskanii (obecnie Włochy)
Florencja
po 1781

Nota biograficzna

Bartolomeo Cambi „di Firenze” (ur. przed 1736, Florencja, Wielkie Księstwo Toskanii – zm. po 1781, miejsce nieznane). Tancerz, baletmistrz i choreograf włoski. Pierwszy tancerz grottesco i baletmistrz teatru królewskiego w Warszawie w sezonie 1765/66 pod dyrekcją Carlo Tomatisa.

Po raz pierwszy notowany w rzymskim Teatro delle Dame, gdzie w latach 1751-53 występował w baletach (chor. A. Alberti i G. Angiolini) prezentowanych w przedstawieniach operowych. W latach 1757-65 pojawiał się kolejno jako tancerz i choreograf w spektaklach operowych we Florencji, Wenecji, Mediolanie, Pawii, Trieście, Weronie i Bergamo. Począwszy od 1762 roku jego partnerką na niektórych scenach bywała Teresa Casacci z Turynu.

Wiosną 1765 roku spotkał w Wenecji świeżo mianowanego, pierwszego warszawskiego antreprenera Carlo Tomatisa, który pojechał tam w poszukiwaniu śpiewaków i tancerzy do włoskiego zespołu operowego i baletowego króla Stanisława Augusta. Cambi został przez niego zaangażowany jako baletmistrz i pierwszy tancerz grottesco, a Teresa Casacci jako jego partnerka i primabalerina grottesca. Przyjechali oboje do Warszawy w lipcu 1765 roku wraz z innymi włoskimi artystami, a już pod koniec tego miesiąca na scenie operalni saskiej pojawiły się pierwsze tańce w jego choreografii. Uatrakcyjniały one przedstawienia komedii francuskiej, opery włoskiej i pierwszych aktorów polskich. Pracował bardzo intensywnie, bo zespół baletowy występował wtedy niemal każdego dnia, prezentując coraz to nowe tańce i balety. Nie znamy całego warszawskiego dorobku artysty, ale wiadomo, że balety w jego choreografii i z jego udziałem towarzyszyły m.in. włoskim operom komicznym La buona figliuola puta (muz. N. Piccinni) i Il mercato di Malmantile (muz. D. Fischietti). Zespół baletowy tańczył także w pierwszych przedstawieniach polskich aktorów: w Natrętach J. Bielawskiego i Małżeństwie z kalendarza F. Bohomolca. Tylko w ciągu pierwszych ośmiu miesięcy istnienia teatru królewskiego wystawiono 23 różne balety, choć nie wiadomo które z nich były w choreografii Cambiego, bo już od jesieni 1765 roku przebywał w Warszawie także francuski baletmistrz Vincent Saunier, związany zapewne początkowo z królewską komedią francuską. Obaj oni tworzyli tańce rodzajowe dostosowane do treści prezentowanych oper i komedii, ale też opero-balety niewielkie ballets d'action i divertissements.

Zachował się spis dorobku repertuarowego teatru publicznego datowany na drugą połowę 1766 roku, a w nim balety: Le Quintesto, L'Espagnol, Les Guittarres, L'Angloise, Le Tambourin, Les Housards, La Folie, Hébé, Cythere, Le Maréchal-ferrant, Les Grosses têtes, Les Charbonniers, Venus et Adonis, La Vistule, La Grande chaconne, Le Vauxhall, Les Montagnards, Alexandre, L'Amant militaire, Ballet turque i Les Fetes de Młocin. Nie odnotowano wprawdzie ich choreografów, więc mogły to być prace obu warszawskich baletmistrzów minionego roku. Niektóre były wzorowane na baletach ówczesnych wielkich ówczesnych choreografów europejskich: Franza Hilverdinga, Jeana-Georges'a Noverre'a i Gasparo Angioliniego. Pewne jest jednak, że Cambi zrealizował w 1765 roku balet Hébé, l'Amour et les Grâces (Hebe, Amor i Gracje, muz. H. Megelin?) oraz tańce (muz. H. Megelin) w kantacie La Musica al trono (Muzyka dla tronu). Był one pokazane podczas festynu plenerowego, zorganizowanego 27 sierpnia przez stolnika koronnego, hr. Augusta Moszyńskiego na cześć króla w Młocinach i Tarchominie. W jego choreografii była także scena baletowa (muz. M. K. Ogiński) w kantacie La libertà (Wolność, 25 XI), wykonanej w operalni saskiej dla uczczenia pierwszej rocznicy koronacji Stanisława Augusta.

 

Cambi przebywał w Warszawie najdalej do połowy marca 1766 roku. Jesienią tego roku był już ponownie notowany w Wenecji, gdzie w latach 1766-76 pracował jako baletmistrz w teatrach San Cassano, San Moisè i San Benedetto. Ostatnim jego śladem jest rękopis kantaty La Galatea (muz. F. Bertoni) z 1781 roku dedykowany mu przez kompozytora. Nie znamy jego daty śmierci ani miejsca pochówku.

 

                                                                                                        Paweł Chynowski