Andrzej Hiolski

Andrzej
Hiolski
Śpiewak - baryton
1920 [1922?]
Lwów
2000
Kraków
Cmentarz Powązkowski w Warszawie
  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Mozart i Salieri” Nikołaj Rimski-Korsakow 1992-03-18

    Juliusz Multarzyński

  • „Cztery sonety miłosne” Tadeusz Baird 1972-12-21

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 23-11-1991

    Juliusz Multarzyński

  • „Król Roger” Karol Szymanowski 23-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Don Carlos” Giuseppe Verdi 02-12-1965

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Więzień” Luigi Dallapiccola 16-02-1963

    Piotr Barącz

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Mozart i Salieri” Nikołaj Rimski-Korsakow 1992-03-18

    Juliusz Multarzyński

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • Hiolski Andrzej (fotografia)

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • Hiolski Andrzej (fotografia)

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Straszny dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

Nota biograficzna

Śpiewak – baryton. Syn naczelnego lekarza weterynarii miasta Lwowa w dzieciństwie śpiewał w kościelnym chórze i pasjonował się lotnictwem. Kształcił głos w Konserwatorium Lwowskim u Heleny Oleskiej, jednak wstąpił (1939) na uniwersyteckie studia medyczne. Imając się różnych zajęć – od kelnera przez stolarza po buchaltera – przetrwał  pierwsze lata okupacji niemieckiej. Nie ustawał w śpiewaniu na polskich koncertach, jednocześnie działał we lwowskiej AK. Udało mu się wymknąć z miasta; w styczniu 1944 r. był już w Krakowie. Wziął udział w premierze Halki (jako Janusz) wystawionej 25 XI 1944 r. za przyzwoleniem przedstawiciela Rządu Londyńskiego, Adama Ronikera w Volkstheater Krakau – polnische Bühne (Krakowskim Teatrze Powszechnym); kierownictwo artystyczne tego przedsięwzięcia sprawował Adam Didur. Przez blisko rok Hiolski był słuchaczem Studia aktorskiego przy Teatrze Starym. Tuż po wojnie wydał płytę z popularnymi piosenkami pod pseudonimem Andrzeja Boruty, a w 1947 r. dla wytwórni Symfonia w Krakowie nagrał dwie płyty z septetem K. Bryzka, również  z piosenkami, pod innym już pseudonimem – Andrzeja Beauvalle (było to nazwisko jego babki).

Przeniósł się do Katowic i został solistą Opery Śląskiej (1945–1963). Śpiewał tam wiele czołowych barytonowych partii, jak: Janusz (Halka), Scarpia (Tosca), Silvio (Pajace), Germont (Traviata), Sharpless (Madame Butterfly), Miecznik (Straszny dwór), Escamillo (Carmen), Marceli (Cyganeria), Figaro (Cyrulik sewilski), Walenty (Faust), Malatesta (Don Pasquale), Stanisław (Verbum nobile), Jelecki (Dama pikowa), Eugeniusz Oniegin (tytułowa), Markiz Posa (Don Carlos), Renato (Bal maskowy). Już od 1947 r. występował gościnnie na scenach Wrocławia i Poznania (później Krakowa i Gdańska). Zaproszony przez Operę Poznańską, by wystąpił w rolach Janusza i Miecznika w operach Moniuszki podczas serii przedstawień dawanych w Moskwie, śpiewał też na koncercie 12 I 1953 r. w Teatrze Bolszoj przed Józefem Stalinem. W 1954 r. uzyskał II nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym w Tuluzie.

W Warszawie pojawił się po raz pierwszy jako Oniegin 18 X 1951 r., a od 1957 r. stale występował na stołecznej scenie; solistą Opery Warszawskiej i później Teatru Wielkiego był od 1 IX 1963 r. aż do śmierci. Poszerzył tam rejestr swoich ról o kolejne partie, jak: Gerard (Andrea Chénier), Hrabia di Luna (Trubadur), Amonastro (Aida), Więzień (tytułowa we współczesnej operze Dallapiccoli), Sinobrody (Zamek Sinobrodego), Wolfram (Tannhäuser), Salieri (Mozart i Salieri), Hrabia Almaviva (Wesele Figara), Ottone (Koronacja Poppei), Pan Ford (Falstaff). Śpiewał w przedstawieniach otwierających odbudowany Teatr Wielki: Miecznika w Strasznym dworze (20 XI 1965) i Króla Rogera (tytułowa w operze Szymanowskiego, 23 XI 1965). Uczestniczył w zagranicznych występach warszawskiego Teatru Wielkiego m.in. w Teatrze Bolszoj w Moskwie, na Berliner Festtage, w Madrycie i Lizbonie, Karlsruhe,  Ludwigshafen  i Dreźnie  oraz w Wiedniu (1989).  Rolę Króla Rogera wykonywał też w premierze tej opery w Teatro Colón w Buenos Aires zrealizowanej z udziałem polskich artystów (1981). W październiku 1990 r. z zespołem warszawskiego Teatru wystąpił w Operze swego rodzinnego Lwowa jako Miecznik w Strasznym dworze.  Jednocześnie dochowywał wierności Operze Śląskiej i występował tam w licznych koncertach i przedstawieniach jubileuszowych Opery.

Śpiewał w prestiżowych wydarzeniach operowych: prapremiera Diabłów z Loudun Krzysztofa Pendereckiego 20 VI 1969 r. w Operze w Hamburgu (w reż. Konrada Swinarskiego, z Hiolskim w roli księdza Urbana Grandier) otwierała tamtejszy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Współczesnej – polska premiera dzieła 8 VI 1975 r. w Teatrze Wielkim w Warszawie (w reżyserii Kazimierza Dejmka) inaugurowała sezon Teatru Narodów. Z polskimi zespołami występował na słynnych festiwalach: Berliner Festwochen, Edinburgh Festival, Holland Festival w Amsterdamie, Wiener Festwochen, Praska Wiosna. Poza krótkim kontraktem do Opery w Tel Awiwie (czerwiec–lipiec 1962) oraz serią przedstawień Borysa Godunowa w weneckim Teatro La Fenice, w których na zaproszenie Jerzego Semkowa wykonywał partię Rangoniego (VI 1974), dawał operowe występy gościnne w ramach współpracy z jedyną wówczas polską państwową agencją impresaryjną „Pagart” tylko w tzw. krajach demokracji ludowej i w ZSRR, częściej w mniejszych niż większych teatrach – mimo że był artystą najwyższej miary.

Ogółem miał w dorobku scenicznym około 45 ról; w kilku stworzył kreacje. To Król Roger, Urban Grandier (Diabły z Loudun), Orestes (w Elektrze Richarda Straussa, w pierwszym i jedynym wystawieniu tego dzieła w Polsce, Warszawa 1971). Nie miał sobie równych w wokalno-aktorskim upostaciowaniu Eugeniusza Oniegina. Jego Miecznik (Straszny dwór) zajął czołowe miejsce w galerii najświetniejszych kontuszowych ról polskiego teatru.  W ojcowskiej roli Germonta (Traviata) wychodził na scenę przez pół wieku – była ostatnią, jaką utrzymał w operowym repertuarze, i zawsze śpiewał i grał ją wspaniale. W 1991 r. w macierzystym Teatrze przyjął nową rolę – Wawrzyńca w Krakowiakach i Góralach. W maju 1995 r. obchodził jubileusz 50-lecia pracy artystycznej, a w listopadzie 1996 r. wystąpił w kolejnej nowej roli: Guślarza w Widmach Stanisława Moniuszki (wg II cz. Dziadów) w reżyserii Ryszarda Peryta,  imponując aktorstwem, śpiewem i dykcją w przekazie Mickiewiczowskiego słowa.

Jednocześnie nieprzerwanie występował na koncertach kameralnych i symfonicznych w kraju i za granicą. Nadzwyczaj obszerny był jego repertuar pieśniarski  i oratoryjny. Uczestniczył w wielu miejscach świata w wykonaniach Pasji według św. Łukasza  Pendereckiego, w której był nieporównanym interpretatorem partii Jezusa. Wykonywał również utwory innych polskich kompozytorów współczesnych: Blocha, Bairda, Szalonka, Góreckiego – z myślą o nim niejednokrotnie były pisane. Czterokrotnie wziął udział w koncertach UNESCO w paryskiej siedzibie ONZ.  Dokonał wielu nagrań, w tym dla Polskiego Radia i dla radia w Kolonii. Głos Hiolskiego został utrwalony na płytach takich firm fonograficznych jak: Muza – Polskie Nagrania, Deutsche Grammophon, Philips, EMI, CPO, Marco Polo, Silva Rerum, Pro viva. Są wśród nich nagrania oper Halka (dwukrotne), Straszny dwór, Verbum nobile i Flis Moniuszki, Orfeusz i Eurydyka Glucka, Borys Godunow Musorgskiego, Król Roger Szymanowskiego (Grand Prix du Disque),  Diabły z Loudun Pendereckiego. Jego śpiew budził silne przeżycia. Pisano o nim: „Hiolski posiadł – dzięki swojej niezwykłej muzykalności – rzecz najtrudniejszą w sztuce: naturalność i prostotę”. „Wysoki, postawny, o twarzy ascety, jak w drewnie rzeźbionej, spojrzeniu otwartym, dobitnie artykułujący słowo. Gestem i ruchem operuje oszczędnym, wyważonym celnie, rolę realizuje od wewnątrz. Każda z kreowanych przez niego postaci ma w sobie coś z symbolu, a jednocześnie wiele autentyzmu”.

Nigdy nie przeszedł na emeryturę – do ostatnich chwil swego życia był czynny zawodowo i zasypywany propozycjami koncertów. W latach 1998–1999 występował często w programach kolęd polskich i pieśni Chopina z towarzyszeniem zespołu muzyki dawnej „Ars Nova”. Jesienią 1999 r. pojechał odwiedzić ojczysty Lwów i śpiewał w wyziębionym kościele Ojców Dominikanów. Śpiewał przez 59 lat – jego znakomita artystyczna kondycja stanowiła fenomen na skalę światową. Zmarł w przeddzień koncertu, na który pojechał do Krakowa. 3 III 2000 w Teatrze Wielkim w Warszawie wystawiono jego szczątki, warty honorowe pełnili soliści Teatru, śpiewał operowy chór pod dyrekcją Bogdana Goli i grała operowa orkiestra pod dyrekcją Jacka Kaspszyka. Brzmiał też odtwarzany z płyty głos Hiolskiego w pieśniach Karłowicza. Tłum odprowadził trumnę artysty na Powązki, gdzie nad jego grobem rozsypano ziemię z Cmentarza Obrońców Lwowa. 

Za: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego, t. III (w druku)

Multimedia

Zdjęcia

  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Mozart i Salieri” Nikołaj Rimski-Korsakow 1992-03-18

    Juliusz Multarzyński

  • „Cztery sonety miłosne” Tadeusz Baird 1972-12-21

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • „Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 23-11-1991

    Juliusz Multarzyński

  • „Król Roger” Karol Szymanowski 23-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Don Carlos” Giuseppe Verdi 02-12-1965

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Więzień” Luigi Dallapiccola 16-02-1963

    Piotr Barącz

  • „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

    Janusz Czarnecki

  • „Mozart i Salieri” Nikołaj Rimski-Korsakow 1992-03-18

    Juliusz Multarzyński

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • Hiolski Andrzej (fotografia)

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • Hiolski Andrzej (fotografia)

  • „Elektra” Richard Strauss 5-01-1971

  • „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959

  • „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996

    Paweł Rosłon

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Diabły z Loudun” Krzysztof Penderecki 08-06-1975

  • „Straszny dwór” Stanisław Moniuszko 25-06-1972

Druki teatralne

  • Afisz repertaurowy. 20.11.1965 – 30.11.1965

  • „Faust z Nocą Walpurgii” Charles Gounoud 06-04-1966, Wkładka obsadowa premierowa

  • Afisz – Wznowienie „Holender Tułacz” Richard Wagner 18-12-1982.

  • Afisz premierowy -„Andre Chenier” Umberto Giordano 14-04-1961

  • Afisz premierowy „Król Roger” Karol Szymanowski 20-02-1983 i 27-02-1983 w czasie dni jubileuszowych – 150 lat Teatru Wielkiego

  • Wkładka obsadowa „Kukiełki Mistrza Piotra” Manuel de Falla 14-11-1976, „Muzyka Prym wiedzie, a słowo sekunduje” Antonio Salieri 14-11-1976

  • Wkładka obsadowa „Oedipus Rex” Igor Strawiński

  • Wkładka obsadowa „Oedipus Rex” Igor Strawiński

  • Sztrajfa. „Don Carlos” Giuseppe Verdi 28-05-1967. Występ gościnny dyrygenta Państwowej Opery w Wiedniu, Hansa Swarowskiego

  • Afisz premierowy. „Król Roger” Karol Szymanowski 23-11-1965

  • Afisz przedstawienia dla młodzieży „Król Roger” - Karol Szymanowski 16-04-1966

  • Afisz. Uroczyste przedstawienie w 100 rocznice premiery na scenie Warszawskiej „Halka” Stanisław Moniuszko 01-01-1958

  • Wkładka obsadowa „Halka” Stanisław Moniuszko 11-09-1982

  • Wkładka obsadowa „Halka” Stanisław Moniuszko 26-10-1975

  • Wkładka obsadowa. „Diabły z Loudon” Krzysztof Penderecki 10-06-1975

  • Afisz. „Diabły z Loudon” Krzysztof Penderecki 08-06-1975, 10-06-1975

  • Wkładka obsadowa „Halka” Stanisław Moniuszko 27-04-1986

  • Afisz „Halka” Stanisław Moniuszko 18-10-1977, 30-lecie pracy artystycznej Wacława Domienieckiego

  • Afisz „Halka” Stanisław Moniuszko 23-11-1983 Jubileusz 40-lecia Parcy Artystycznej Bogdana Paprockiego

  • Afisz premierowy „Quo Vadis” - Feliks Nowowiejski 29-07-1994, 30-07-1994, 31-07-1994 - w 50. rocznicę Powstania Warszawskiego

  • Wkładka obsadowa „Tannhauser” Richard Wagner 17-02-1974

  • Wkładka obsadowa „Widma” Stanisław Moniuszko 12-12-1996

  • Afisz „Widma” Stanisław Moniuszko 26-11-1996, 29-11-1996

  • Wkładka Obsadowa.„Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 23-11-1991 Premiera A

  • Afisz „Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski Gala Teraz Polska 03-05-1993

  • Wkładka Obsadowa.„Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 24-01-1993

  • Wkładka Obsadowa.„Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 28-01-1993

  • Wkładka Obsadowa.„Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 12-09-1995

  • Wkładka Obsadowa.„Krakowiacy i Górale czyli Cud mniemany” Wojciech Bogusławski 24-02-1998 Przedstawienie galowe w 165-lecie otwarcia Teatru Wielkiego

  • Wkładka obsadowa „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

  • Afisz premierowy „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko 20-11-1965

  • Wkładka Obsadowa "Traviata" Giuseppe Verdi 23-11-1999

  • Afisz Repertuarowy 11-07-1960 – 17-07-1960

  • Wkładka obsadowa „Widma” Stanisław Moniuszko 22-12-1996

  • Afisz. „Straszny Dwór” Stanisław Moniuszko, 15-03-1977 Setne przedstawienie iscenizacji z 1972 261 przedstawienie „Strasznego Dworu” w odbudowanym Teatrze Wielkim”

  • Wkładka premierowa „Faust z Nocą Walpurgii” Charles Gounod 28-07-1956

  • Wkładka obsadowa „Straszny dwór” Stanisław Moniuszko 01-07-1980

  • Wkładka obsadowa „Straszny dwór”- Stanisław Moniuszko 25-06-1972

  • Wkładka premierowa „Trubadur” Giuseppe Verdi 31-01-1959 Opera Warszawska

  • Afisz premierowy: „Le Caprice du sort” / „Synowie harmonii” / „Mozart i Salieri” 1992-03-18

  • Program repertaurowy 01-1982 Teatr Wielki

  • Program repertaurowy 12-1981 Teatr Wielki